الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

459

ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )

فصلى از آن را در اوائل جزء ثانى آن در حالى كه از جمله ليس شيء بشر من الشر الا عقابه . . . شروع نموده آورده و در هر يك از اين دو مورد با نهج البلاغه تفاوت مختصرى دارد كه مىرساند زمخشرى آن را از غير از نهج البلاغه نقل كرده است . 3 - و « قاضى قضاعى » قسمتى از اين خطبه را در كتاب « دستور معالم الحكم » 1 قاضى قضاعى - دستور معالم الحكم - صفحه 33 صفحه 33 آورده است و از « الدنيا دار عناء و فناء . . . » شروع كرده است . 4 - و « آمدى » در كتاب « غرر الحكم » 1 آمدى - غرر الحكم - اين خطبه را به طور پراكنده آورده است . 5 - « شيخ طوسى » در كتاب « امالى » 1 شيخ طوسى - امالى - جلد 2 صفحه 107 جلد 2 صفحه 107 آن را با سند نقل نموده است . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - جلد 2 صفحه 252 جلد 2 صفحه 252 ) ( 239 . ) 1 - اين خطبه را شيخ طوسى در كتاب « مصباح المتهجد » 1 شيخ طوسى - مصباح المتهجد - در آداب صلاة استسقاء در آداب صلاة استسقاء با كمى اختلاف آورده . ( مستدرك و مدارك نهج البلاغه 2 - مستدرك و مدارك نهج البلاغه - صفحه 250 صفحه 250 ) و مرحوم صدوق در كتاب « من لا يحضره الفقيه » 1 صدوق - من لا يحضره الفقيه - جلد 1 صفحه 335 جلد 1 صفحه 335 آن را آورده است و از اين كه بين روايت « طوسى » و « صدوق » و نهج البلاغه كمى اختلاف وجود دارد معلوم مىشود كه هر كدام مدرك جداگانه‌اى داشته‌اند و زمخشرى در باب « السحاب و المطر » از كتاب « ربيع الابرار » 1 زمخشرى - ربيع الابرار - باب « السحاب و المطر فصلى از اين خطبه را آورده كه از اللهم خرجنا اليك شروع مىشود . و در « نهايه » 1 ابن اثير - نهايه - جلد 1 صفحه 350 ذيل ماده « حدبر » و جلد دوم صفحه 173 و 488 ذيل ماده « ذهب » و « شفن » « ابن اثير » جلد 1 صفحه 350 ذيل ماده « حدبر » به آن اشاره شده است . و از آنجا استفاده مىشود كه آنچه ابن اثير نقل كرده از نهج البلاغه نبوده وى در جلد دوم كتاب « النهاية » صفحه 173 و 488 ذيل ماده « ذهب » و « شفن » جملاتى از اين خطبه را آورده است . ( مصادر نهج البلاغه و اسانيده 2 - مصادر نهج البلاغه و اسانيده - جلد 2 صفحه 257 جلد 2 صفحه 257 ) 2 - يكى از دستورات اسلام اين است كه هنگام خشكسالى و قحطى دعا كنند تا